Hoe bouw je aan sterk onderwijs op een eiland waar onderwijs continu in beweging is, waar cultuur en gemeenschap diep verweven zijn met de school, en waar leiders behoefte hebben aan professionalisering van henzelf en van hun teams? Die vraag kwam terecht bij Belinda Oolman, Kennedy Tielman en Michiel Lauwerijssen van Fontys Educatie. Wat begon met een enkele kennismaking groeide uit tot een twee jaar durend leiderschapstraject dat zich uitstrekt over landen, systemen en culturen.
Het traject is gestart met een ontwikkeltraject voor de boven schoolse directie en start in april met de opleiding Vakbekwaam Schoolleider. Het moet het fundament versterken voor duurzame groei binnen het onderwijs op het eiland.
De vraag
Het Nederlandse team werkt bij Fontys Educatie al jaren met leidinggevenden in het primair, voortgezet, middelbaar beroepsonderwijs en hoger onderwijs. Maar sinds vorig jaar is daar een nieuwe dimensie bijgekomen: het Caribisch gebied. Wat begon op Sint-Maarten, groeide uit tot een kansrijk project op Curaçao. Belinda vertelt hoe het allemaal begon: “Dienst Openbare Scholen (DOS), een groot schoolbestuur, hoorde van het Sint-Maarten initiatief waar we op alle lagen in de organisatie een leercultuur versterken met de collega’s daar. En toen kwam de vraag: ‘Kunnen jullie ook bij ons iets betekenen?’”
Duurzaam opleiden
Die vraag kwam van Nihayra Leona, Directeur van Dienst Openbare Scholen op Curaçao. DOS omvat een substantieel deel van het onderwijs op het eiland: primair, voortgezet, speciaal én beroepsonderwijs. Tijdens een eerste online kennismaking viel ten positieve op de drive waarmee de organisatie vooruit wil. Belinda vertelt wat de wens van DOS was: “Ze zeiden: ‘we willen dat onze organisatie zich professionaliseert, horizontaal én verticaal. Het is belangrijk om, meer dan we nu doen, te werken als een Learning community, waar we zelf als boven schoolse directie ook van en met elkaar leren en de schooldirecteuren helpen hun rol te vervullen.’ Enerzijds wil Leona de kwaliteit van haar schoolleiders versterken; anderzijds zoekt zij een partner die niet alleen opleidt, maar ook duurzaam het proces van onderwijsontwikkeling begeleidt.”
Een traject voor alle lagen in de organisatie
Zo ontstond er een ambitieus plan: een leiderschapstraject gebaseerd op de Nederlandse Vakbekwaam Schoolleidersopleiding, volledig afgestemd op de context van Curaçao waarbij twintig directeuren deelnemen én de boven schoolse directie de schoolleiders begeleidt bij het doorvoeren van onderwijs verbeteringen, gekoppeld aan de toetsing en eindtermen van de opleiding.
De eerste stappen op Curaçao
In november reisden Belinda en Kennedy, die zelf afkomstig is van Curaçao, voor het eerst af. Belinda: “We hebben deze week intensief met de boven schoolse directie gewerkt. Wie zijn jullie als DOS? Wat is jullie visie? Wat betekent dit voor jullie boven schoolse rol en opdracht, voor de benodigde onderwijsontwikkeling en wat betekent dit voor het handelen richting de scholen. Wat verwacht je van schoolleiders en hun teams?” Daarnaast bezochten ze een aantal scholen om een beeld te krijgen van het proces in de klassen, de teams en om intakes te doen. We hebben intensieve gesprekken gevoerd met de potentiële deelnemers aan de opleiding en wilden weten: wie zijn deze leiders? Welke vraagstukken spelen op hun school? Wat hebben ze nodig en wat willen ze ontwikkelen?” Uit de grote enthousiaste groep werd een groep van twintig directeuren samengesteld. “Werken met een beperkte groep is cruciaal om interactief te werken en kwaliteit te garanderen.”
De officiële start van de opleiding
In april 2026 gaat het tweejarenprogramma Vakbekwaam Schoolleider voor de schoolleiders van start. De opzet is hybride: intensieve opleidingsweken op Curaçao (in april en november), aangevuld met maandelijkse online begeleiding en leerteambegeleiding op locatie Deze leerteams worden begeleid door de Fontys docenten tijdens hun bezoek en tussentijds gedurende het half jaar door de boven schoolse directie. Het programma bestaat uit drie modules: Strategische Organisatie Ontwikkeling, Kwaliteitszorg en Onderwijsinnovatie en Leidinggeven aan de Ontwikkeling van teams en professionals. Gedurende de opleiding werken de schoolleiders aan onderwijs- en schoolontwikkeling via een portfolio. Ze worden hierbij ondersteund door de docenten, leerteams en ‘buddybezoeken’, waarbij ze als collega schoolleiders bij elkaar op bezoek gaan en elkaar peer feedback geven. Aan het einde van de opleiding is er een ‘proeve van bekwaamheid op de school’
Kansen en uitdagingen
Met welke kansen en uitdagingen heeft het onderwijs op Curaçao te maken? Kennedy: “De mensen zijn levendig, warm, betrokken. Ze hebben veel hart voor onderwijs. Als je een onderwerp aanreikt, kom je tot levendige dialogen. Soms moeten we eerder afremmen dan aanmoedigen.” Er zijn ook uitdagingen; zo spelen context en cultuur een grote rol: familie, gemeenschap, persoonlijke relaties zijn belangrijk. Maar er is ook veel ‘migratie’ tussen de eilanden, in relatie tot Noord en Zuid-Amerika en met Europa. En is regelmatig personeelstekort. Soms komen leerkrachten uit Nederland voor een paar jaar en vertrekken daarna weer. Docenten vanuit het Caraïbisch gebied blijven soms in het land waar ze hun opleiding hebben genoten, vaak is dat Nederland. Dan moet je opnieuw bouwen. Daarnaast variëren de beschikbare middelen: Sommige scholen zijn modern ingericht; andere missen soms basisvoorzieningen. En: ja, ook op Curaçao zijn de klassen soms groot. Inclusief onderwijs is een belangrijk streven, maar vraagt veel in een context waar docenten al veel dragen.
Wat Belinda het meest inspireert, is dat de samenwerking gelijkwaardig en gepassioneerd is, dat elke dag ook een verwondering is. “We komen niet vertellen hoe het moet. Dat werkt niet en dat willen we niet. We leren van en met elkaar.” Dat voelt rijk. Kennedy: “Ondanks dat er een oceaan tussen zit, zijn warmte, verbinding en trots op onderwijs aan beide kanten hetzelfde.”
Professionalisering die verder reikt dan het eiland
Wat levert dit traject op voor de deelnemers: DOS, Fontys en de docenten zelf? Belinda: “Internationaal werken vraagt flexibiliteit, creativiteit en een open houding. Je leert om te denken in mogelijkheden.” Wat dat haar persoonlijk doet? “Het maakt me rijker, ik ben dankbaar dat ik dit mooie werk mag doen. Ik neem altijd inzichten mee terug naar mijn Nederlandse groepen. Over veerkracht en relativeringsvermogen. Over het belang van verbinding.”
Een traject dat groeit en verbindt
De start wordt dus gemaakt met schoolbestuur DOS. Maar ook andere onderwijsbesturen op Curaçao hebben interesse getoond, waardoor het project de komende jaren wellicht zal uitbreiden. Belinda: “Maar eerst een goede, inspirerende start met deze groep. Mijn collega’s Michiel, Kennedy en ik willen het fundament stevig neerzetten. Het is een traject dat professioneel én inhoudelijk stevig staat, maar dat ook draait om menselijke relaties. We hebben hard gewerkt met de boven schoolse directie in november, maar ook met elkaar gegeten, gedanst, mooie gesprekken gevoerd. In het Caribisch gebied verbind je als mens én als professional. Die combinatie maakt het bijzonder.”
Duurzaam versterken
Belinda deelt tenslotte dat zij hoopt dat het traject veel mooie opbrengsten gaat opleveren, over en weer: “Ik hoop dat schoolleiders zich krachtig, vitaal, gezien en gesteund voelen. Dat ze eigenaarschap ontwikkelen, en dat teams groeien. En dat het onderwijs op Curaçao, in alle diversiteit en schoonheid, duurzaam versterkt wordt. En dat we blijven leren, over de oceaan heen. Van en met elkaar.”
Sterk (bege)leiderschap zorgt voor een professionele leercultuur. Fontys Educatie ondersteunt leidinggevenden, coördinatoren en (bege)leiders bij het versterken van visie, samenwerking en organisatieontwikkeling. Meer weten? Bekijk onze website |
