Wat betekent ‘Passende Zorg’ eigenlijk als je aan het bed van een patiënt staat? In een unieke samenwerking tussen het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) en Fontys, duiken we diep in de dagelijkse praktijk. Geen droge beleidsteksten, maar echte verhalen, gedeelde waarden en de kracht van het gesprek.
Richard Voddé (docent-onderzoeker bij het Fontyslectoraat Ethisch Werken en José Krijnen (Geestelijk verzorger bij Geriatrie en Secretaris Commissie Ethiek bij ETZ) hebben de handen ineen geslagen om samen verpleegkundigen aan het denken te zetten en het gesprek aan te gaan over moresprudentie.
Van beleid naar de praktijk
Krijnen: ‘De zorgwereld is volop in beweging. Met de invoering van het nieuwe beleid ‘Passende Zorg’ staan we voor vier belangrijke uitgangspunten: effectief om overbehandeling te voorkomen, persoonsgericht (zorgverlener samen met patiënt), de juiste zorg zo dichtbij mogelijk, en focus op gezondheid (wat kan iemand wél). Dit is vanzelfsprekend belangrijk, maar de echte vraag is: hoe verhouden deze principes zich tot de talloze beslissingen die zorgprofessionals elke dag opnieuw moeten nemen?’ ‘Om dat te ontdekken, bouwen we aan iets unieks: moresprudentie,’ vult Voddé aan.
Waar jurisprudentie draait om rechtsuitspraken, draait moresprudentie om de ethiek van de dagelijkse keuze. We verzamelen de ervaringen en de achterliggende waarden die ons werk betekenis geven.
De kracht van het verhaal
‘We stappen het ziekenhuis in voor een actieonderzoek. Gewapend met onze eigen ontwikkelde gesprekskaarten met pakkende casuïstiek — een kort verhaal ondersteund door een beeld — gaan we het gesprek aan met verpleegkundigen. De centrale vraag is simpel, maar raakt de kern: Wat zou jij doen, en waarom?’ zegt onderzoeker Voddé
De resultaten zijn nu al indrukwekkend. Ze zien dat de dialoog écht gaat vliegen als de casuïstiek uit het team zelf komt. De onderzoekers stellen zich bescheiden op; ze luisteren, proeven de sfeer en stellen verdiepende vragen. Ze zoeken naar de ‘rode draad’. Welke waarden komen steeds bovendrijven? Welke woorden geven kleur aan het vak? Wat is het gevolg hiervan?
Casus-tip:
‘In onze aanpak maken we gebruik van beeldende casuïstiek. Denk hierbij ook aan de impact van complexe situaties, zoals de invloed van emotionele verwaarlozing op de zorgvraag, om de morele discussie nog verder te verdiepen. Hoe meer thema’s, hoe meer dilemmakaarten er komen. We hopen op nog veel meer casuïstiek vanuit het werkveld,’ legt Voddé uit.
Een positieve olievlek
Voddé: ‘Waarom we dit doen? Juist in een tijd waarin de zorgdruk hoog is en professionals zich soms afvragen waar ze het allemaal voor doen, brengt dit project weer lucht en bezieling. Teams gaan met elkaar in gesprek over wat er écht toe doet. Ze horen elkaars standpunten, herkennen elkaars twijfels en vieren de schoonheid van hun vak.’ Doel is om niet alleen binnen het ETZ, maar door contacten tussen verplegend personeel en verschillende ziekenhuizen onderling, de het voeren van deze gesprekken te normaliseren en zo een olievlek te creëren over heel Nederland.
Toekomst
En hier blijft het niet bij. Het project presenteren en toelichten tijdens congressen, het gesprek op gang brengen bij verpleegkundigen en de dilemmakaarten gebruiksklaar maken voor de opleiding Verpleegkunde; zomaar een kleine greep uit de toekomstplannen van het lectoraat.
