Kunstmatige intelligentie ontwikkelt zich razendsnel, en ook in het onderwijs krijgt het steeds meer een vaste plek. Om docenten, nu en in de toekomst, te leren hoe zij AI verantwoord, veilig en effectief kunnen inzetten, start Fontys Educatie vanaf september 2026 met de afstudeerrichting Artificial Intelligence (AI). Deze nieuwe richting binnen de opleiding Leraar Technisch Beroepsonderwijs speelt direct in op de vraag vanuit scholen en het werkveld naar professionals die leerlingen kunnen begeleiden in een wereld waarin AI niet meer weg te denken is.
“Het gaat dus niet om een volledig nieuwe opleiding”, benadrukt docent Mark Mettler (links op de foto). Samen met onder andere Mario Paiano (rechts op de foto), ook docent, maakt hij deel uit van een werkgroep, en is hij de opleiding verder aan het ontwikkelen. Er wordt voortdurend afgestemd met het werkveld dat aangeeft dat het een afstudeerrichting is die inspeelt op actuele en toekomstige behoeften in het vmbo, mbo en het bedrijfsleven. De aanleiding om deze afstudeerrichting te starten is volgens Mettler en Paiano helder. Paiano: “Studenten komen straks in een werkveld terecht waarin AI een vaste plek heeft. Dat vraagt om docenten die niet alleen weten wát AI is, maar ook hoe je het veilig, verantwoord en effectief inzet. Die verantwoordelijkheid geldt niet alleen voor henzelf, maar ook voor de leerlingen en studenten die zij begeleiden. Als leerlingen met AI gaan werken, hebben ze docenten nodig die begrijpen wat de kansen en risico’s zijn.”
Algemene basis en vakspecifieke verdieping
De afstudeerrichting AI kent een gelaagde opbouw. Studenten beginnen met een brede basis. Vragen als “Wat is AI?”, en “Hoe werkt het, wat zijn de mogelijkheden?” komen aan bod. Maar ook de beperkingen en risico’s worden besproken, zoals foutgevoelige output en ‘bias’. Dit laatste, bias, is een systematische vertekening waarbij een AI-systeem bepaalde groepen, perspectieven of uitkomsten bevoordeelt of benadeelt doordat het is getraind op onvolledige, eenzijdige of scheef verdeelde data. Wanneer deze brede AI-basis is gelegd, volgt de verdieping naar vakspecifieke toepassingen binnen het technisch beroepsonderwijs. Een belangrijk uitgangspunt is dat AI nooit kritiekloos gebruikt mag worden. Studenten leren vragen te stellen bij gegenereerde antwoorden en het beoordelen van bronnen. Tegelijkertijd is er veel aandacht voor de kansen van AI.
Van generalist tot expert
Paiano: “Binnen de afstudeerrichting ontwikkelen studenten zich tot docent met AI-expertise, met ruimte voor verschillende accenten. Daarbij onderscheiden we twee complementaire rollen: de AI-generalist en de AI-specialist. De AI-generalist richt zich op het onderwijs-brede perspectief. Deze docent is inzetbaar binnen uiteenlopende domeinen van het Technisch Beroepsonderwijs, en zorgt ervoor dat alle studenten een solide basis in AI-geletterdheid ontwikkelen. De generalist maakt AI begrijpelijk en toepasbaar voor verschillende niveaus en opleidingen, begeleidt collega’s bij het verantwoord inzetten van AI en denkt mee over thema’s als ethiek, privacy, bias en wet- en regelgeving. Binnen een school of organisatie fungeert de AI-generalist vaak als verbinder, adviseur en aanjager van innovatie.
Praktijkgericht onderwijs
De AI-specialist verdiept zich juist in de toepassing van AI binnen een specifiek technisch vakgebied. ICT bijvoorbeeld, of mechatronica, smart industries of data-analyse. De docent in de rol van AI-specialist leert studenten hoe zij AI concreet inzetten in hun vak. Van het werken met data en het onderhouden van AI-systemen tot het ontwikkelen en trainen van eenvoudige AI-modellen. De nadruk ligt op praktijkgericht onderwijs, waarbij AI onderdeel wordt van werkende producten, systemen of processen binnen het vakgebied.” Mettler vult aan: “Beide rollen zijn geen losse eindpunten, maar maken deel uit van een doorlopende leerlijn binnen de opleiding. Studenten starten met een brede AI-basis en ontwikkelen zich gaandeweg richting een generalistisch en specialistisch profiel, passend bij hun talenten, voorkennis en ambities. Zo leidt de afstudeerrichting op tot leraren die niet alleen begrijpen wat AI is, maar ook hoe zij hun studenten hier verantwoord en toekomstgericht in begeleiden. Ze worden dus breed opgeleid, en kunnen later in hun baan kiezen welke rol ze precies gaan nemen, als generalist, specialist, of een combinatie daarvan.
Persoonlijke leerdoelen
Kennis van AI is geen vereiste wanneer je met deze studie begint. Studenten met uiteenlopende achtergronden, waaronder werkende professionals, kunnen instromen. Via het intakegesprek dat voorafgaat aan de opleiding wordt gekeken naar de voorkennis en de persoonlijke leerdoelen van de student. De beroepstaken waarmee de studenten binnen de studie te maken krijgen, zijn onder andere dataanalyse, automatisering, contentcreatie, besluitvorming en cybersecurity en ethiek.
Leven lang ontwikkelen en wetgeving
De studie past ook nadrukkelijk binnen de visie op een leven lang ontwikkelen (LLO). Niet alleen voltijd- en deeltijdstudenten maar ook werkende professionals kunnen zich via deze route verder bekwamen. De behoefte hieraan groeit, mede door aankomende wetgeving zoals de Europese AI Act. Organisaties en onderwijsinstellingen worden verplicht om aan te tonen dat medewerkers deskundig en veilig met AI omgaan.
Een onderzoekende mindset
Omdat AI continu verandert, is een onderzoekende en exploratieve houding een vereiste. Niet vasthouden aan één tool, maar het vermogen ontwikkelen om nieuwe systemen te verkennen en te vertalen naar het onderwijs. Zo blijft de opleiding Leraar Technisch Beroepsonderwijs afstudeerrichting Artificial Intelligence (AI) dynamisch en toekomstgericht.
| De afstudeerrichting AI maakt deel uit van de opleiding Leraar Technisch beroepsonderwijs bij Fontys Educatie. De startdatum is september 2026. Er zijn verschillende mogelijkheden om je te oriënteren op deze opleiding. Kijk op onze website voor meer informatie. |
Auteur: Erik Bienefelt
Fotografie: Fontys
