Digitale Werkplaats is een landelijk initiatief met als doel kleine en middelgrote ondernemingen (mkb) te ondersteunen bij hun digitaliseringsvraagstukken. In Midden- en Zuidoost-Brabant kreeg dit initiatief vorm via een grootschalige samenwerking tussen onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven. In een interview vertelt Amy Latour, projectleider van Digitale Werkplaats en werkzaam bij Fontys ICT, over het ontstaan, de resultaten en de blijvende impact van het project.
Digitale Werkplaats is opgezet vanuit een landelijk programma van het Ministerie van Economische Zaken. Het initiatief had als doel om zogenoemde digitaliseringsloketten te creëren: laagdrempelige plekken waar mkb-ondernemers terechtkunnen met vragen over digitalisering. Denk hierbij aan onderwerpen als automatisering, data, online zichtbaarheid en later in het project kunstmatige intelligentie (AI).
In Midden- en Zuidoost-Brabant werd Digitale Werkplaats op unieke schaal uitgevoerd. Acht onderwijsinstellingen, van mbo tot wo, vormden samen één consortium. Studenten van verschillende niveaus werkten gezamenlijk aan vraagstukken van ondernemers uit de regio.
Van bewustwording tot concrete projecten
De nadruk lag in eerste instantie op awareness. Veel kleine mkb-ondernemers zijn druk met de dagelijkse bedrijfsvoering en staan onvoldoende stil bij de impact van digitalisering op de toekomst van hun bedrijf. Digitale Werkplaats had als doel deze ondernemers bewust te maken van die noodzaak.
Die bewustwording werd vervolgens vertaald naar concrete projecten. Dat kon variëren van een eendaagse digitale scan tot opdrachten van enkele maanden, stages of zelfs meerjarige onderzoeksprojecten bij universiteiten. In totaal zijn honderden kleine projecten uitgevoerd, allemaal gericht op het digitaal vaardig maken van ondernemers.
Resultaten en leerpunten
Het project heeft meer ondernemers bereikt dan vooraf werd verwacht. Daarnaast viel de looptijd van Digitale Werkplaats samen met de sterke opkomst van Generatieve AI. Hierdoor zijn er veel workshops georganiseerd over AI en tools zoals ChatGPT, waarmee ondernemers kennis konden opdoen. Een belangrijk inzicht was dat samenwerking tussen verschillende onderwijsniveaus complex is. De verschillen tussen mbo, hbo en universiteiten in tempo, structuur en cultuur maakten het lastig om één uniform aanbod richting ondernemers te ontwikkelen. Ook bleek dat onderwijsinstellingen niet vanzelfsprekend goed zijn in het actief ophalen van vragen bij het mkb. Daarom werd een accountmanager aangesteld die als schakel fungeerde tussen het onderwijs en bedrijfsleven.
Betekenis voor studenten
Voor studenten leverde Digitale Werkplaats waardevolle praktijkervaring op. Zij werkten aan actuele vraagstukken van echte bedrijven en zagen direct het effect van hun werk. Dit sloot goed aan bij ontwikkelingen zoals Challenge Based Learning binnen ICT-opleidingen. Zowel mbo-, hbo- als wo-studenten reageerden enthousiast. Het werken aan realistische casussen gaf extra motivatie en zorgde ervoor dat theorie en praktijk beter samenkwamen.
Uitdagingen binnen het project
Een van de grootste uitdagingen was het activeren van ondernemers. Hoewel werd verwacht dat het mkb veel digitaliseringsvragen had, bleken ondernemers deze niet altijd snel bij het onderwijs neer te leggen. Daarnaast was het organisatorisch complex om met acht onderwijsinstellingen, elk met eigen planningen en werkwijzen, één gezamenlijk project uit te voeren. Om dit werkbaar te maken werd het project regionaal opgesplitst en werd er sterk ingezet op maatwerk per onderwijsinstelling en regio.
Verduurzaming en toekomst
Digitale Werkplaats is officieel afgerond in september, maar de resultaten leven voort. In Midden-Brabant is het initiatief verduurzaamd binnen Mindlabs, waar onderwijsinstellingen en bedrijven structureel blijven samenwerken. In Zuidoost-Brabant hebben mbo-instellingen zoals SUMMA College en ROC vastgelegd dat iedere student tijdens zijn opleiding minimaal één challenge met het bedrijfsleven uitvoert. Binnen Fontys ICT zijn partnercoördinatoren en Challenge Based Learning structureel ingebed.
Ook universiteiten bouwen voort op de samenwerking, waaronder de Technische Universiteit Eindhoven met een speciaal MKB-programma, Master Kick-Off Challenge dag: een eendaagse challenge hackathon waarin mkb’ers laagdrempelig worden meegenomen in het formuleren en verkennen van hun digitaliseringsvraagstuk, samen met studenten en experts.
Blijvende impact
Hoewel het project formeel is afgerond, heeft Digitale Werkplaats een blijvende impact gehad. Het initiatief heeft laten zien hoe waardevol samenwerking tussen onderwijs en mkb kan zijn, mits deze goed wordt georganiseerd. Daarmee heeft Digitale Werkplaats niet alleen ondernemers geholpen, maar ook structurele veranderingen in het onderwijs in gang gezet.
