Een interessante baan in het bedrijfsleven én een aantal uur in de week werken in het onderwijs. Het combineren van die twee rollen is verrijkend, geeft voldoening en biedt voordelen voor professionals, het bedrijfsleven en het onderwijs. Maar hoe organiseer je het ‘hybride docentschap’ nu echt goed voor alle partijen? Ellen Koop, onderzoeker bij Fontys HRM en Toegepaste Psychologie, richt zich in haar professional doctorate op die vraag.
Hybride docenten combineren hun baan in een bedrijf of organisatie met werken in het onderwijs. Zij geven bijvoorbeeld les, ontwikkelen onderwijsprogramma’s of begeleiden studenten bij een project.
Koop: ‘Ik ben voor mijn PD-traject verbonden aan het project ‘hybride techdocent’ van Brainport Development. Daarin werken mensen uit het technisch bedrijfsleven in de Brainportregio vier tot acht uur per week in het onderwijs. Dat doen ze op alle niveaus en in allerlei rollen; in het basisonderwijs, het vmbo, mbo, hbo en op de TU/e. Ik onderzoek hoe hybride techniekdocenten goed kunnen worden begeleid en ingebed in onderwijsinstellingen en bedrijven. We willen graag dat de hybride docenten zelf gezond en gelukkig die twee rollen kunnen combineren, liefst in hun hele loopbaan. Ook willen we dat ze bijdragen aan de doelstellingen van zowel hun eigen bedrijf als de onderwijsinstelling waar ze werken. We hopen dat ze concrete verbindingen leggen, zodat ze hun expertise vanuit het bedrijfsleven inbrengen in het onderwijs, en dat ze de kennis en ervaringen die ze opdoen in het onderwijs weer inzetten in het bedrijf.’
Aan het project doen nu 200 hybride techdocenten mee. Het doel is dat de komende jaren uitbreiden naar 500. ‘En we willen het hybride docentschap nog effectiever maken. Een brug slaan tussen bedrijfsleven en onderwijs, ze dichter bij elkaar brengen. Zo creëren we meerwaarde voor de professional zelf, voor zijn bedrijf en voor de onderwijsinstelling. Daar werken we aan in dit onderzoek.’
Tools ontwikkelen
Zo’n 20 onderwijsinstellingen uit de Brainportregio zijn betrokken bij het onderzoek. Allemaal hebben ze hun eigen kenmerken en wensen als het gaat om hybride docenten. Koop kijkt in haar onderzoek onder meer naar hoe je al die eigen kenmerken het beste kunt stroomlijnen. ‘We leveren uiteindelijk geen kant-en-klare oplossingen aan, maar tools waar scholen, professionals en bedrijven op dit thema mee aan de slag kunnen. Zo ontwikkelen we bijvoorbeeld een professionaliserings- en begeleidingsaanbod voor hybride docenten, en zetten we een landelijk matchingsplatform op voor professionals en onderwijsinstellingen om vraag en aanbod bij elkaar te brengen. En we onderzoeken: hoe zorg je als school dat je je visie op samenwerking met de praktijk zo goed mogelijk vertaalt naar de inzet van hybride docenten? Of: hoe kan het hybride docentschap zo goed mogelijk bijdragen aan de doelstellingen van een team en aan de eigen loopbaanwensen van je medewerker? Als bedrijf ben je in eerste instantie vaak niet geneigd om je medewerkers ‘uit te lenen’, zeker niet gezien de personeelstekorten in de technieksector. Wij proberen het juist te stimuleren. Want je medewerker ontwikkelt zich en haalt nuttige skills op die hij weer kan gebruiken in zijn baan.’
Investeren
Die voordelen ziet Koop veel terug in de ervaringen van mensen die nu al hybride techdocent zijn. ‘Als iemand ermee start, verlengt hij het in driekwart van de gevallen. Dat is supertof om te zien, want er zijn drie partijen nodig om het goed te laten werken. Ik vind het mooi om te zien dat mensen uiteindelijk het geregel en ‘gedoe’ dat erbij komt kijken, incasseren om meerwaarde te leveren. Zo zie je: als je iets maar heel betekenisvol vindt, ben je bereid om te investeren en concessies te doen.’
Aantrekken en behouden
Koop benadrukt dat het hybride docentschap niet wordt ingezet om het tekort aan techniekdocenten op te lossen. ‘Ons doel is het aantrekken en behouden van mensen in de technieksector. Met hybride techdocenten bied je nog inspirerender techniekonderwijs, wat meer studenten aantrekt. Tegelijkertijd bieden we technische mensen een interessanter loopbaantraject. Daarmee kunnen we tekorten aan beide kanten aanvullen.’
Een droom
Praat met Ellen Koop en je voelt haar enthousiasme voor haar onderzoekstraject. ‘Voor een onderzoeker is een PD-traject een droom. Ik mag verschillende rollen vervullen: die van onderzoeker, innovator en veranderkundige. Eén van de doelen is ook publiceren, maar deze PD is vooral gericht op de impact die je in de praktijk realiseert. Ik vind het zo tof dat de mensen waarmee ik het onderzoek doe, ook de mensen zijn waarvoor ik tools ontwikkel. Ik ben een spin in het web van een complex veranderproces en het is heel mooi om daarmee bezig te zijn.’
Wat ze over vijf jaar bereikt hoopt te hebben? ‘Dat ik aan Brainport heb kunnen laten zien dat het heel gangbaar is en meerwaarde biedt om hybride docenten in te zetten. En ik hoop dat we hiermee andere regio’s en sectoren kunnen inspireren. Ik doe dit vanuit de overtuiging dat je maatschappelijke uitdagingen alleen maar kunt oplossen door uit je eigen bubbel te stappen. Je moet over de grenzen van je eigen organisatie heen kijken en samenwerken.’
Samenwerkingspartners
Ellen Koop werkt in haar professional doctorate-programma samen met Brainport Development (specifiek het Brainport-project ‘hybride techdocent’), en het NSVP (Nederlandse Stichting voor Psychotechniek) programma Werken in Breder Belang. Ze zit ook in de landelijke werkgroep ‘Hybride techniekopleiders’ vanuit het Aanvansplan Techniek.
Wat is een professional doctorate?
Een professional doctorate (PD)-traject maakt een doorlopende leerlijn in de beroepskolom mogelijk, van associate degree via bachelor en master tot doctorate. Het voorziet in de steeds grotere behoefte aan hoogopgeleide professionals die complexe beroepsgerichte kennis- en ontwerpvragen oppakken. De professional doctorate is ook een investering in de bredere aansluiting van het hbo op de arbeidsmarkt. Bovendien draagt het programma bij aan verbreding en verdieping van onderzoek in het hbo.
Auteur: Antoinette van de Vorst iom Ingrid Oonincx
Foto: privécollectie Ellen Koop
