Op het eerste gezicht lijken Suus Vergeldt en John Hoekman weinig met elkaar gemeen te hebben. Ze zijn allebei 24, dat wel, maar hun weg naar het onderwijs verliep totaal anders. De twee derdejaars deeltijdstudenten Omgangskunde bij Fontys Educatie In Tilburg hebben verschillende achtergronden maar delen dezelfde drijfveer: de wens om leerlingen te zien, te begeleiden en te begrijpen. En precies dat maakt de opleiding voor beiden zo waardevol. John: “Je reflecteert ontzettend veel binnen de opleiding, maar je bent zelf ook écht het instrument.”
Suus koos niet direct voor het onderwijs, ze kwam via de opleiding Keramiek op het St. Lucas in Boxtel in het lesgeven terecht. “Mijn studie ging over vormgeving en ambacht, echt iets heel anders dan het onderwijs. Maar ik kreeg daar uiteindelijk de mogelijkheid om tijdelijk les te geven op de opleiding waar ik student was. Toen die functie verliep dacht ik: ‘Maar ik wil het onderwijs helemaal niet uit!’. Het werken met jongeren beviel me heel goed. Dat leidde uiteindelijk tot de keuze voor Omgangskunde, omdat die studie draait om wat ik belangrijk vind in menselijk contact.”
Zorgklas
John begon eerst met de studie Verpleegkunde. Hij ontdekte echter al heel snel dat dit vakgebied niet bij hem paste, maar het sociale aspect trok hem wèl. Na een tussenjaar stapte John over op Social Work. “Daar heb ik ontzettend veel geleerd, vooral over het werken met mensen. Mij werd steeds duidelijker dat ik echt aan de slag wilde gaan met jongeren.” Via een stage komt John terecht op het Calvijn College, waar hij de kans krijgt om te solliciteren als instructeur, en later als docent. Op voorwaarde dat hij de deeltijdopleiding Omgangskunde zou starten. “Dat was de meest voor de hand liggende opleiding, omdat ik werk binnen een zorgklas, een soort VSO-afdeling met leerlingen diverse ondersteuningsbehoeften.”
‘Ik kan alles wel’
Wat hen vooral opviel in deze opleiding? Suus: “De aandacht voor het reflectief vermogen. Het constant kijken naar jezelf, je blinde vlekken onderzoeken en bewust zijn van je eigen handelen in relatie tot leerlingen en collega’s. Dat vormt een groot deel van het leerproces.” John sluit daarop aan: “Ik werkte al twee jaar op mijn huidige werkplek toen ik aan de opleiding Omgangskunde begon. Ik had eigenlijk een beetje de, misschien wat hoogmoedige, gedachte van: ‘Nou, ik kan alles wel. Ik doe die opleiding puur nog voor het papiertje, want dan krijg ik mijn vaste contract.’ Maar door de opleiding ben ik juist in gaan zien hoe ontzettend veel er te leren valt. Hoeveel perspectieven er zijn, en wat allemaal mogelijk is. Je reflecteert ontzettend veel binnen de opleiding, maar je bent zelf ook écht het instrument. Zeker bij Omgangskunde. Zeker bij mijn doelgroep. Dus dan is het ook goed dat je je bewust bent van je blinde vlekken en ontwikkelpunten.”
Goede basis
Wanneer het tweetal gevraagd wordt om de opleiding in drie woorden te omschrijven, somt John op: ‘basis’, ‘sociaal’ en ‘breed’. De eerste, ‘basis’, omdat ik omgangskunde een opleiding vind die ik elke docent wel een jaar zou gunnen. Omdat het zo mooi inzoomt op specifieke behoeften, het begeleiden van groepen, noem maar op. Een heel goede basis. Het tweede woord ‘sociaal’, omdat als ik moet uitleggen wat de opleiding inhoudt, ik het ook wel het ‘social work’ onder de opleidingen noem, omdat het zo breed is en we ook zo betrokken zijn bij elkaar. En tot slot dus ‘breed’ omdat het georiënteerd is op zoveel verschillende gebieden.” Suus: “Nou, dat vind ik perfect omschreven, ik kan daar niks aan toevoegen. Dat brede karakter blijkt ook uit hun eigen studiepraktijk. Daar is veel ruimte voor creativiteit en eigen invulling, zolang opdrachten zorgvuldig en volledig worden uitgevoerd. Ook de flexibiliteit van de opleiding wordt door beiden gewaardeerd: “Alles is mogelijk”, zegt Suus, “Ik wil bijvoorbeeld versneld afronden. Dat kan, wanneer je met een goed plan komt.” John noemt de manier waarop leeruitkomsten kunnen worden aangetoond een kans om de opleiding echt passend te maken bij je praktijk.
Groepsproces
Voor zowel Suus als John vormt de praktijk een centrale plek waar zij het geleerde direct toepassen. John noemt vooral modules zoals het begeleiden van groepen en klassenmanagement waardevol, omdat deze hem helpen om het groepsproces en het begeleiden van zijn zorgklas te verbeteren. Suus verbindt haar creatieve onderwijs aan groepsdynamische processen, waardoor omgangskunde voor haar juist interessant en betekenisvol wordt.
Onderlinge steun
Ook de dynamiek met studiegenoten speelt een grote rol. Deeltijdonderwijs verschilt volgens beiden sterk van de voltijd. Studenten brengen uiteenlopende achtergronden en levenservaring mee. In het eerste jaar zoek je houvast bij elkaar, later gaat iedereen meer zijn eigen weg. Toch blijft de omgangskundige houding zichtbaar: met veel onderlinge steun, feedback en betrokkenheid. “Die mix aan ervaringen is een belangrijke meerwaarde van volwassen onderwijs”, aldus John. Suus vult aan: “De studie is voor ons ook prima te combineren met werk en privé. Maar met onze 24 jaar oud zijn wij echt de jongste van de klas. Wij hebben misschien makkelijk praten, wij zijn jong en hebben nog geen gezin.” Een punt van kritiek hebben ze wel over voor de landelijke kennistoets. Natuurlijk, je dient als docent over een stevige kennisbasis te beschikken, maar beiden hebben wel wat moeite met hoe de toets in elkaar zit. John: “De vragen zijn enkel meerkeuze, casussen zonder duidelijk antwoord. Dat mag wat mij betreft wel anders.”
Verbinding zoeken
In het werkveld zien ze hun rol vooral als professionals die vragen stellen, gedrag duiden, gesprekken begeleiden en de leerlingen écht willen zien. Suus: “Ik vind het juist fijn moeilijke gesprekken te voeren. Ik zeg ook altijd: mijn werk gaat niet over mij. Mijn werk gaat over de studenten!” Nuance is belangrijk, verbinding zoeken en betekenisvolle gesprekken voeren, zeker in een tijd van polarisatie. Suus noemt dit “omgang met mensen faciliteren”. John ziet omgangskunde als een waardevolle aanvulling in scholen met diverse doelgroepen en ondersteuningsbehoeften. Over de opleiding bestaan volgens hen vooral misverstanden door de onbekendheid van het vak. John: “Mensen weten vaak niet wat het inhoudt. Wanneer je nog niet precies weet wat je nu daadwerkelijk wil gaan doen, kun je bij omgangskunde snuffelen aan heel veel verschillende richtingen. Van praktijkonderwijs tot burgerschap of zorgklassen. Met omgangskunde als basis is het voor mij mogelijk om binnen één jaar docent wiskunde te worden. Dus ik ben een voorstander om Omgangskunde ook echt zo breed te houden.”
Tot slot vat Suus samen dat de opleiding gewoonweg bij haar past “door het mens dat ik ben”. Met haar terugkeer naar het St. Lucas was de cirkel rond. Nu niet als student, maar als docent. Ook dát hebben de twee studenten gemeen: net als Suus werkt John nu ook op de school waar hij als leerling ooit begon.
Volg de deeltijdopleiding Omgangskunde naast je werk. Als leraar Omgangskunde lever je een positieve bijdrage aan de persoonlijke, communicatieve en sociale ontwikkeling van jouw leerlingen door hen voor te bereiden op de uitdagingen van het leven in de maatschappij. Kennismaken met deze opleiding? Kom naar een van de voorlichtingen. Op onze website lees je alles over inhoud, voorlichtingen en aanmelden. |
