Het Fontys-lectoraat De ondernemende regio gaat verder onder een nieuwe naam: Duurzame Stedelijke Transformatie. Het lectoraat, onder leiding van dr. Cees-Jan Pen, krijgt bovendien vier jaar verlenging. Daarmee blijft Fontys de komende jaren stevig bijdragen aan onderzoek en oplossingen rond de vraag hoe steden en stedelijke regio’s duurzamer, toekomstbestendiger en leefbaarder kunnen worden. Fontys neemt hiermee een actievere rol in het debat en de zorgen over de enorme schaalsprong waar Zuidoost Nederland voor staat.
De nieuwe naam laat zien waar het lectoraat vandaag de dag voor staat. Het draait nu steeds meer om de grote maatschappelijke opgaven in stedelijke gebieden: duurzaamheid, kwaliteit leefomgeving, circulariteit, ruimte voor werken naast wonen, en klimaatadaptief ruimtegebruik. Uitgangspunt is dat het lectoraat praktische bewijslast verzamelt en onderzoekt dat een groot deel van deze opgaven binnen de bestaande bebouwde kom een plek kan krijgen en het beslag op de open en groene ruimte beperkt kan worden; de zogenaamde duurzame verstedelijking.
Uitdagingen
“De uitdagingen in onze steden zijn enorm,” vertelt lector Cees-Jan Pen. “We moeten veel meer aandacht besteden aan werken naast wonen. Het debat draait momenteel om de woningnood, maar je hoort te weinig over waar de toekomstige bewoners van deze woningen moeten werken. De bebouwde kom moet verduurzamen en vergroenen mede door het slim combineren van functies. Uitgangspunt is dat dit moet leiden tot een meer gezonde leefomgeving. Ons onderzoek gaat zich hier extra op richten. Het lectoraat helpt gemeenten, regio’s, bedrijven en onderwijs om dat samen te doen. Niet met theorie alleen, maar vooral door in de praktijk te onderzoeken wat wel en niet werkt en waar concrete resultaten worden bereikt. Wij willen er nog meer voor zorgen dat praktische wielen niet opnieuw worden uitgevonden”.
Onderzoekslijnen
We hebben 3 onderzoekslijnen: 1. Duurzame werklandschappen; het faciliteren van de energie- en circulaire transitie speelt een cruciale rol. 2. Gezonde gebouwde omgeving; richt zich op de vraag hoe de gebouwde omgeving ingericht zou moeten worden zodat gezond gedrag (bewegen, ontmoeten) bevorderd wordt, bewoners en ondernemers zich er prettig en veilig voelen en de gezondheidsrisico’s zo laag mogelijk zijn. 3. Coöperatieve steden; Stedelijke transformatie is een complex vakgebied dat vraagt om integraliteit en domeinoverstijgende samenwerking en dus om innovatieve vormen van governance, besluitvorming en de positie van gemeenschappen /coöperaties zoals energiecollectieven, bewoner coöperaties en ondernemersfondsen.
Circulaire bedrijventerreinen als sleutel
Een belangrijk urgent thema is ruimte voor de circulaire economie en – ondernemers. Nederland moet minder afhankelijk worden van grondstoffen van buiten de EU naast het sterk terugdringen van onze afvalberg en wegwerpeconomie. In 2050 is streven van ons land om 100% circulair te zijn. Bedrijventerreinen zeker met locaties aan het water spelen daarin een sleutelrol. Ze beslaan slechts 2,6% van het Nederlandse oppervlak, maar hier wordt wel meer dan de helft van ons bruto binnenlands product verdiend. 1/3 van de mensen werkt in deze gebieden, terwijl het in beleid en politiek vaak onderbelichte gebieden zijn. Het lectoraat onderzoekt hoe deze terreinen duurzamer, intensiever en groener kunnen worden ingericht en hoe ondernemers, onderwijs en overheid daarbij beter en professioneler kunnen samenwerken.
“Wat vaak grijze, wat saaie plekken lijken, blijken in de praktijk dé motor voor vernieuwing,” zegt Pen. “Studenten, docenten, ondernemers en gemeenten werken er samen aan concrete oplossingen: van circulaire (grondstoffen)hubs tot nieuwe onderwijsmodules en beleidsplannen. Daarmee leveren we direct impact voor steden én regio’s die met de economie van morgen bezig zijn.”
Betrokkenheid studenten en onderwijs
Het lectoraat werkt intensief samen met studenten en docenten van Fontys. Zij doen praktijkgericht onderzoek en ervaren hoe maatschappelijke vraagstukken en innovaties samenkomen. Zo ontstaan leerervaringen die verder gaan dan de collegezaal, en dragen studenten tegelijk bij aan echte veranderingen in hun omgeving.
Samen bouwen aan de stad van morgen
Met de verlenging van het lectoraat Duurzame Stedelijke Transformatie blijft Fontys investeren in onderzoek dat direct bijdraagt aan maatschappelijke uitdagingen. Of het nu gaat om de energietransitie, transformatie, ruimte voor werken en de woningnood, of circulaire economie: de verbinding tussen onderwijs, praktijk en beleid staat centraal.
“Onze steden zijn in transitie en staan voor een enorme transformatie. Alleen samen krijgen we die verandering voor elkaar,” besluit Pen. “Het lectoraat blijft daarin een aanjager: onafhankelijk, praktijkgericht en altijd met oog voor de maatschappelijke impact.”
