In deze aflevering van onze serie over praktijkgericht onderzoek bij Fontys vertelt onderzoeker Debby Weerlink van lectoraat Technology Enhanced Learning and Assessment over haar onderzoek dat zich richt op naar hoe zelfsturingsvaardigheden van studenten ontwikkeld kunnen worden in flexibele onderwijscontexten.
Wat onderzoek je?
Mijn onderzoek richt zich op hoe docenten studenten kunnen ondersteunen bij het ontwikkelen van zelfsturingsvaardigheden in onderwijscontexten waarin zij keuzes hebben over wat, hoe en wanneer zij leren. In mijn eerste studie (een scoping review) heb ik in kaart gebracht welke interventies bijdragen aan deze ontwikkeling, zoals het gebruik van e-portfolio’s of begeleide leergesprekken met feedback. In mijn tweede studie (een interviewstudie) onderzocht ik de onderliggende mechanismen: wat gebeurt er precies waardoor deze interventies werken? Daarbij zie ik twee belangrijke typen mechanismen terug: mechanismen die het leren structureren (zoals het creëren van overzicht en inzicht in voortgang) en mechanismen die sociale interactie bevorderen (zoals dialoog, feedback en samenwerking). Mijn derde studie (een audiodiarystudie) richt zich op hoe studenten in hun dagelijkse leerpraktijk daadwerkelijk keuzes maken. Uiteindelijk werk ik toe naar concrete handvatten voor docenten en curriculumontwerpers om studenten effectief te ondersteunen in de ontwikkeling van zelfsturingsvaardigheden.
Waarom is dit belangrijk?
Er wordt in het hoger onderwijs steeds meer verwacht dat studenten regie nemen over hun eigen leerproces. Tegelijkertijd blijkt dit voor veel studenten lastig. Flexibel onderwijs biedt kansen, maar vraagt ook veel van studenten. Binnen Fontys zien we dit bijvoorbeeld terug in de ontwikkeling naar talentgericht onderwijs (TGO), waarin meer flexibiliteit en keuzevrijheid centraal staan. Juist in deze context hebben studenten gerichte ondersteuning nodig om met die vrijheid om te gaan.
Mijn onderzoek helpt om beter te begrijpen hoe we studenten hierin effectief kunnen ondersteunen. Daarmee sluit het aan bij bredere maatschappelijke ontwikkelingen, zoals een leven lang ontwikkelen en de behoefte aan professionals die zelfstandig kunnen leren en zich blijven aanpassen, én bij de ambities van Fontys rondom TGO.
Wat levert het onderzoek concreet op?
Het onderzoek levert concrete ontwerpgerichte handvatten op voor docenten en curriculumontwerpers. Denk aan principes voor het aanbrengen van effectieve structuur in flexibel onderwijs, bijvoorbeeld door het zichtbaar maken van leerdoelen en voortgang, en het doelgericht inzetten van bijvoorbeeld e-portfolio’s.
Daarnaast biedt het inzicht in hoe sociale interactie, zoals feedback, dialoog en samenwerking, kan worden benut om studenten te helpen hun leerbehoeften te herkennen en gerichte keuzes te maken.
Deze inzichten worden vertaald naar praktische richtlijnen die direct toepasbaar zijn in het ontwerpen en begeleiden van en binnen TGO.
Met wie werk je samen?
Ik werk samen met onderzoekers binnen en buiten Fontys via mijn promotietraject aan de Universiteit Maastricht. Daarnaast werk ik samen met docenten en curriculumontwikkelaars binnen Fontys, zodat inzichten uit mijn onderzoek direct verbonden worden aan de onderwijspraktijk. In mijn interviewstudie heb ik bovendien internationale onderzoekers geïnterviewd die zelf interventies hebben ontworpen en onderzocht, waardoor ik perspectieven uit verschillende contexten kan meenemen.
Zijn er studenten bij betrokken?
Ja, studenten spelen een centrale rol in mijn onderzoek. In mijn audiodiarystudie leveren studenten bijvoorbeeld korte audioberichten aan waarin zij reflecteren op keuzes in hun leerproces. Dit geeft inzicht in hoe zelfsturingsvaardigheden zich in de dagelijkse praktijk ontwikkelen. Voor studenten heeft deelname ook meerwaarde: zij worden zich bewuster van hun eigen leerproces en versterken hun reflectieve vaardigheden.
Praktijkgericht onderzoek bij Fontys
Het praktijkgerichte onderzoek van Fontys start met een vraag uit de praktijk en biedt oplossingen voor maatschappelijke opgaven. Daarmee dragen we bij aan ons onderwijs en ontwikkelen we relevante kennis en/of producten voor de beroepspraktijk
Ook meedoen aan deze serie? Neem contact op met persvoorlichter Ingrid Oonincx, via i.oonincx@fontys.nl
Foto: privécollectie Debby Weerlink
