Het is na lage rugpijn de meest gehoorde klacht in de fysiotherapiepraktijk: nekpijn. Patiënten lopen er vaak jarenlang en soms zelfs blijvend mee rond. Behandeling is ingewikkeld. Dat komt omdat bij nekpijn een flink aantal factoren kunnen meespelen. Martine van Onna, revalidatiewetenschapper, manueel therapeut en docent bij Fontys, hoopt de komende jaren met onderzoek meer duidelijkheid te krijgen over ‘de biopsychosociale complexiteit van persisterende nekpijn’. Ze kreeg daarvoor een NWO Promotiebeurs toegekend.
Van Onna is heel erg blij met de beurs en het onderzoek dat ze mag gaan doen naar aanhoudende nekpijn. In januari 2027 start ze officieel, maar ze is al een hele tijd bezig met het onderwerp, samenwerking met andere onderzoekers en de aanvraag voor de beurs.
‘Ik mag gaan samenwerken met kundige mensen. Een groot deel van mijn promotieteam doet al langere tijd onderzoek naar nekpijn, en ik mag er het onderdeel complexiteitswetenschap aan toevoegen. Dat is een nieuwe benadering, we gaan echt pionieren. Als ik iets kan bijdragen aan het ontrafelen van de complexiteit van nekklachten en daarmee patiënten, mijn vak én mijn studenten wat verder kan helpen, ben ik blij. Het wordt een heel tof leertraject, waarin ik me vijf jaar lang uitgedaagd kan voelen.’
Verschillende factoren
Waarom aanhoudende nekpijn zo lastig te ‘grijpen’ en te behandelen is? Dat komt doordat er vele dingen aan de basis kunnen liggen van de pijn, vertelt Van Onna. ‘In 90 procent van de nekpijnklachten vinden we geen specifieke patho-anatomische oorzaak. Bijna de helft van de patiënten houdt na een jaar klachten. Vaak spelen er biologische, gedragsmatige, sociale, klinische en psychische factoren mee. Stress bijvoorbeeld, te weinig beweging, te weinig slaap, een bepaalde leefstijl of een sluimerende systemische ontsteking. Al die factoren kunnen elkaar beïnvloeden en zijn niet altijd allemaal aanwezig of even belangrijk. Als therapeut weet je daardoor vaak niet waar je nu precies op moet aangrijpen, of wat het beste werkt voor een individuele patiënt. Aanhoudende nekpijn leidt tot hoge zorgkosten, een zware belasting van zorgprofessionals en (langdurige of regelmatige) ziekmeldingen door patiënten. Bovendien beïnvloedt nekpijn je kwaliteit van leven en beperkt het je in je dagelijks leven. In het onderzoek dat ik ga doen, richt ik me op de complexiteit van nekpijn. Alle factoren die kunnen meespelen en die elkaar beïnvloeden, bekijken we samen in één systeem. Wat zijn nu de verbanden en verhoudingen tussen die factoren, wat kun je het beste (als eerste) doen bij deze patiënten? Zo’n complexiteitsonderzoek is nog niet eerder gedaan voor de nek. Heel interessant dus.’
Persoonsgerichte zorg
In de vijf jaar dat het onderzoek gaat duren, hoopt Van Onna tot nieuwe inzichten te komen. Inzichten die leiden tot een persoonsgerichtere zorg die alle domeinen meeneemt. Ook voor studenten kan het veel opleveren. ‘Omdat de groep mensen met aanhoudende nekpijn zo divers is, is het lastig te behandelen. Dat maakt dat ik als docent ook lastig aan mijn studenten kan uitleggen wat ze in de praktijk moeten doen. Ik hoop dat ik door mijn onderzoek ook kan bijdragen aan het inzichtelijk maken van de complexiteit van nekpijn. En dat heeft dan natuurlijk weer direct effect voor patiënten. Inzicht en antwoorden zijn hard nodig. Ik ga me daar honderd procent voor inzetten en heb er enorm veel zin in.’
Samenwerken aan onderzoek
Van Onna doet haar onderzoek onder begeleiding van een sterk team. Martijn Pisters is haar copromotor vanuit Fontys. Verder werkt ze samen met de Vrije Universiteit Amsterdam, met als promotor Wendy Scholten Peeters en copromotor Ivo Lutke Schipholt.
Om alle bij aanhoudende nekpijn betrokken variabelen en loops (een kleine verklaring hoe de pijn in stand gehouden wordt) te vinden, benadert het team experts uit verschillende disciplines. Denk bijvoorbeeld aan immunologen en fysiotherapeuten maar ook voedingsdeskundigen en maatschappelijk werkers.
De NWO Promotiebeurs
De NWO Promotiebeurs is een beurs voor leraren uit het primair, voortgezet, middelbaar beroepsonderwijs, hoger beroepsonderwijs en speciaal onderwijs. Met de beurs kunnen leraren naast hun werk promotieonderzoek doen en zichzelf ontwikkelen in een door hen gekozen onderwerp of vakgebied. Ontvangers van de beurs worden maximaal vijf jaar lang voor maximaal 0,4 fte vrijgesteld van het geven van onderwijs.
Tekst: Antoinette van der Vorst iom Ingrid Oonincx
Foto: collectie Martine van Onna
