Hoe zorg je ervoor dat kunst en cultuur een vaste plek houden in het basisonderwijs, juist in een tijd van bezuinigingen en toenemende druk op taal en rekenen? Met Pabo Kunsten kiest Fontys Educatie in samenwerking met Fontys Academy of the Arts voor een vernieuwende en toekomstgerichte route. Studenten kunnen binnen vijf jaar twee diploma’s behalen: pabo én een opleiding tot docent muziek of docent beeldende kunst en vormgeving.
Laura Kool, vanuit Fontys Educatie betrokken bij de ontwikkeling en uitvoering van Pabo Kunsten, ziet het traject als een antwoord op een duidelijke behoefte uit het werkveld. “Scholen zitten te springen om leerkrachten die niet alleen pedagogisch-didactisch sterk zijn, maar ook vakinhoudelijk kunst en cultuur kunnen dragen. Het liefst iemand die muziek- of beeldend onderwijs kan verzorgen voor de hele school, zodat leerlingen structureel kunstonderwijs krijgen.”
Van project naar structurele kwaliteit
In veel basisscholen worden kunstvakken nu nog projectmatig aangeboden. “Er komt iemand een paar weken langs voor muziek of dans, en daarna valt het soms weer weg,” vertelt Kool. “Als een leerkracht zelf weinig affiniteit heeft met kunst, verdwijnt het vaak naar de achtergrond. En dat is jammer, want kunstvakken zijn essentieel voor de brede ontwikkeling van kinderen.” Pabo Kunsten wil kunst en cultuur daarom structureel verankeren in het basisonderwijs. Studenten volgen in de eerste twee jaar het reguliere paboprogramma. In het derde jaar kiezen zij voor profilering richting Docent Muziek of Docent Beeldende Kunst en Vormgeving en volgen zij onderwijs bij Fontys Academy of the Arts (FAA).
Instroom bij FAA: focus op het artistieke
Volgens Peter Kuijsters, vanuit de opleiding Docent Muziek betrokken bij de ontwikkeling van deze nieuwe route, ligt in die jaren een duidelijke verschuiving in focus. “Derdejaars studenten stromen bij ons in in het tweedejaars curriculum van de Docent Muziek- of Docent Beeldende Kunst en Vormgeving-opleiding,” legt hij uit. “De pedagogisch-didactische basis hebben ze dan al opgebouwd bij de pabo. Daardoor kunnen wij echt inzoomen op het artistieke: muzikantschap, kunstenaarschap en de vertaalslag daarvan naar werken met kinderen – en later ook andere doelgroepen.” Voor de muziek-studenten betekent dit onder meer werken aan zang, instrumentbeheersing, muzikaal leiderschap en het muzikaal begeleiden van groepen. Bij beeldende kunst ligt de nadruk op het ontwikkelen van het eigen beeldend ambacht en creatieve processen.
Op en neer tussen pabo en kunst
In het vierde jaar keren studenten terug naar de pabo en combineren zij stage en onderzoek vanuit beide opleidingen. “Dan komt alles samen,” zegt Kool. “Studenten laten zien dat ze pedagogisch-didactisch op eindniveau functioneren, maar nemen hun artistieke identiteit daar nadrukkelijk in mee.” Kuijsters vult aan:
“In dat vierde jaar wordt het pedagogisch-didactische deel in principe afgerond. Dat creëert ruimte voor wat daarna komt.”
Het vijfde jaar: artistieke verdieping op eindniveau
In het vijfde jaar volgen studenten nog een jaar volledig onderwijs bij FAA. Dit jaar staat volledig in het teken van artistieke verdieping en het behalen van het eindniveau van de kunstopleiding. “Dat is echt een intensief jaar,” vertelt Kuijsters. “Studenten werken dan vooral aan hun artistiek handelen op eindniveau. Voor Docent Muziek gaat het bijvoorbeeld om muzikaal leiderschap, werken met bands, koren of ensembles. Bij Beeldende Kunst en Vormgeving draait het om verdieping in het eigen kunstenaarschap.” Daarnaast is er aandacht voor het brede beroepsveld van de kunstvakdocent. “Naast het basisonderwijs en voortgezet onderwijs komen ook buitenschoolse contexten aan bod,” aldus Kuijsters. “Denk aan muziekscholen, koren, centra voor de kunsten. Of bij beeldend: musea en educatieve instellingen.”
Twee opleidingen, één samenhangend traject
Volgens Kool versterkt de combinatie van pabo en kunstopleiding elkaar.
“Wat studenten bij de pabo leren, nemen ze mee naar de kunstopleiding en andersom. Tegelijkertijd ontwikkelen ze bij FAA hun artistieke vaardigheden écht op niveau. Dat maakt hen onderscheidend.” Het traject is intensief en vraagt motivatie. Studenten volgen meerdere stages, krijgen te maken met toelatingseisen en audities en combineren twee volwaardige opleidingen. “Dit is geen ‘extraatje’, maar een serieuze dubbele route,” benadrukt Kuijsters. “Het vraagt dat studenten al vroeg nadenken over hun keuze en zich goed voorbereiden.”
Goede voorbereiding is essentieel
Voor potentiële studenten is het belangrijk om al vroeg te onderzoeken of Pabo Kunsten bij hen past. “Doe meeloopdagen, bereid je voor op de toelating en verdiep je in de eisen,” adviseert Kuijsters. “Je krijgt ook feedback waarmee je kunt bepalen of dit traject haalbaar en passend voor je is.”
Meer kansen voor studenten én scholen
Afgestudeerden van Pabo Kunsten zijn breed inzetbaar. “Je staat sterker op de arbeidsmarkt,” zegt Kool. “En je kunt je werk duurzamer inrichten: bijvoorbeeld deels voor de klas en deels in het culturele veld.” Ook scholen profiteren. “Je haalt expertise in huis, dat maakt kunstonderwijs consistenter én rijker.”
Voorloper in onderwijsinnovatie
Met Pabo Kunsten neemt Fontys bewust een voortrekkersrol en bestaat ook de wens om het aanbod uit te breiden naar Docent Dans en Docent Theater. “Er is landelijk veel interesse,” besluit Kool. “Dat bevestigt dat we hier iets neerzetten wat aansluit bij de toekomst van het onderwijs. ” Voor studenten met een hart voor onderwijs én kunst is Pabo Kunsten daarmee een unieke kans: “Twee diploma’s in vijf jaar tijd, op dit niveau, die combinatie is bijzonder. Het is intensief, maar ontzettend waardevol.”
Pabo-Kunsten gaat in september 2026 van start. Meer weten? Kijk hier of neem contact op via educatie@fontys.nl |
