Informatica is actueler dan ooit: van AI en data tot gaming en cybersecurity, maar in het onderwijs ontbreekt een solide basis. Veel scholen bieden het vak niet aan en bevoegde docenten zijn schaars. De Master Leraar Informatica van Fontys Educatie wil daar verandering in brengen en hoopt ook leraren uit andere vakgebieden die hun kennis willen verbreden aan te trekken.
De vraag naar goed opgeleide docenten Informatica groeit dus, maar het aanbod blijft achter. Met de nieuwe master Leraar Informatica wil Fontys Educatie daar verandering in brengen. Mandy Stoop (foto), docent van de Master Leraar Informatica, licht toe: “Waar komen schoolvakken vandaan? Dat zijn 17e-eeuwse wetenschappen. En in de 17e eeuw waren ze natuurlijk nog niet zo ver met informatica. Informatica is daarmee niet vanzelfsprekend een schoolvak geworden, in tegenstelling tot vakken als wiskunde of natuurkunde.
Geen stevige basis
Inmiddels spelen computers een centrale rol in de maatschappij, en bestrijdt niemand dat informatica een heel relevant vak is. Toch heeft dit zich maar beperkt vertaald naar het onderwijs. Natuurlijk heeft men wel bedacht om meer met computers te gaan doen, en zo is het vak Informatiekunde in de onderbouw van de Middelbare School gekomen. Maar verder is hier destijds in de vroege jaren ’90 weinig op doorgepakt. Informatica is nu een schoolexamenvak, wat betekent dat scholen niet verplicht zijn het aan te bieden. Daardoor ontbreekt een stevige structurele basis. Een hoop docenten die omscholingstrajecten vanuit bijvoorbeeld wiskunde het vak gaven, gaan nu massaal met pensioen. Nieuwe aanwas blijft uit. De traditionele route, met eerst een universitaire studie informatica en daarna een lerarenopleiding, blijkt voor veel afgestudeerden niet aantrekkelijk.”
Landelijke impact
Juist deze moeizame route was aanleiding om de master Leraar Informatica te ontwikkelen. Geen eenvoudige opgave, want de meeste eerstegraads lerarenopleidingen bouwen voort op een tweedegraads opleiding, maar die bestaat voor het vak informatica nauwelijks. Toch werd de stap gezet. Stoop: “Uiteindelijk hebben we bij de lerarenopleiding Techniek bedacht: ‘Het moet er toch van komen, gezien de historie en de relevantie van het vak.’ Samen met docent en opleidingscoördinator Erik van Alphen zijn we een veldverkenning gaan doen en allerlei netwerkbijeenkomsten in den lande afgegaan. De opleiding startte uiteindelijk in september 2025, en is de eerste in het land. Ook andere hogescholen volgen inmiddels, wat belangrijk is voor de landelijke impact.
Kip-ei verhaal
Een van de grootste uitdagingen is namelijk de zichtbaarheid. Veel potentiële studenten weten simpelweg niet dat deze opleiding bestaat. Daarnaast staat het vak zelf nog niet stevig op de lessentabel, wat zorgt voor een klassieke kip-ei-verhaal: zonder vak geen docenten, zonder docenten geen vak. De opleiding richt zich daarom nadrukkelijk op mensen die al in het onderwijs werken. Docenten al die informatica geven, maar zonder formele bevoegdheid. Of leraren uit andere vakgebieden, maar die willen overstappen, of het vak erbij willen geven. Met een tweedegraads bevoegdheid en affiniteit voor het vak kunnen zij instromen.
Computational thinking
Collega-docent Bas Michielsen: “Over dat kip-ei-verhaal: ik denk dat er heel veel potentiële kippen zijn, maar die moeten we eerst zien te vangen. Zodat ze daarna de eieren kunnen gaan leggen.” Waarop Stoop aanvult: “Het is natuurlijk wel gewoon een heel interessant en hip vakgebied. Alles met AI en data, alles wat nieuw en hot en happening is. Het vak ligt heel dicht bij de leefwereld van de leerlingen, en alles waar zij ook mee bezig zijn. Bijvoorbeeld gaming en social media, maar ook data en cybersecurity. Toch gaat het verder dan alleen techniek. Informatica helpt leerlingen ook kritisch nadenken over technologie. Hoe werken algoritmes? Waarom zijn apps verslavend? En wat betekent het dat gebruikers zelf vaak het ‘product’ zijn van platforms zoals Instagram en TikTok, wat feitelijk advertentiemachines zijn? Informatica speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van denkvaardigheden. Computational thinking noemen we dat: het vermogen om abstract te denken en problemen systematisch op te lossen. Dat is essentieel voor de toekomst van leerlingen.”
Toegankelijke route
De opleiding draait echter niet alleen om inhoud, maar ook om motivatie. Werken in de ICT-sector is doorgaans financieel aantrekkelijker zijn dan het onderwijs. “Daarom is lesgeven vooral een kwestie van roeping”, aldus Michielsen, “Kennis willen overdragen en maatschappelijke waarde willen creëren. Juist daar ligt een kans. Er zijn veel professionals die op een bepaald moment in hun carrière iets willen betekenen voor anderen. Ook zij kunnen instromen, mits ze aan de toelatingseisen voldoen. ”Het lastige daarbij is natuurlijk dat je wel een tweedegraads bevoegdheid moet hebben om in deze master in te stromen. In de eerste groep die nu in september 2025 gestart is, zitten een aantal wiskundeleraren, maar ook een geschiedenisleraar. De verwachting is dat deze master Leraar Informatica goed studeerbaar is in twee jaar, en dat de meeste studenten binnen de twee jaar die ervoor staan slagen, en geen studievertraging oplopen. Daarmee biedt het een toegankelijke route voor een brede doelgroep. En hopelijk kan de master zo het aanbod van goedgeschoolde docenten Informatica vergroten, zodat het vak ook een stevigere plek verkrijgt binnen het onderwijs.
| Master Informatica, iets voor jou? In de master Leraar Informatica worden relevante thema’s als webdesign, Internet of Things, programmeren en AI & Data verbonden aan jouw pedagogische en didactische vraagstukken. Door de studie ga je meer regie nemen op school, rondom digitale geletterdheid en in de klas. Meer informatie over deze master vind je op onze website |
